Eén ton CO₂ veroorzaakt aanzienlijke kosten — voor de economie, de maatschappij en toekomstige generaties. Terwijl bedrijven nu vaak slechts een fractie van deze kosten dragen, zal dit de komende jaren aanzienlijk veranderen.
Het broeikaseffect in het kort uitgelegd
De atmosfeer van de aarde bestaat voornamelijk uit stikstof en zuurstof en ongeveer 0,1 procent uit andere sporengassen zoals kooldioxide(CO2), methaan en ozon. Deze kleine hoeveelheden spoorgassen zijn echter heel wat, omdat ze verantwoordelijk zijn voor het veelgenoemde broeikaseffect.
De gassen in de atmosfeer laten een groot deel van de kortgolvige zonnestraling door. Deze dringt door tot het aardoppervlak en warmt het op. De langgolvige warmtestraling wordt gereflecteerd door het aardoppervlak en geabsorbeerd door de gassen in de atmosfeer.
Vooral waterdamp, methaan en koolstofdioxide absorberen een deel van de warmtestraling die door het aardoppervlak wordt uitgezonden en verminderen daardoor de hoeveelheid warmte die de ruimte in wordt gestuurd. Zonder dit natuurlijke broeikaseffect zou de aarde bevroren zijn.
Sinds de industrialisatie is de concentratie broeikasgassen echter toegenomen. Als gevolg daarvan wordt het aardoppervlak steeds warmer. De temperatuurstijging leidt tot een nieuw evenwicht op een hoger temperatuurniveau. [1]
Maatschappelijke schadekosten van een tonCO2-uitstoot
Een hoger temperatuurniveau, d.w.z. een veranderend klimaat, heeft invloed op bijna alle gebieden van het leven. Hittegolven, droogtes, een stijgende zeespiegel en andere extreme weersomstandigheden treffen mensen en dieren. Ze bedreigen de biodiversiteit, de menselijke gezondheid, de beschikbaarheid en kwaliteit van zoet water, brengen de leefruimte in gevaar en vormen een bedreiging voor de economie en de landbouw. De kosten van de schade die wordt veroorzaakt door de uitstoot van broeikasgassen voor individuen en de samenleving zijn immens. [ 2] In zijn in februari 2026 gepubliceerde UBA Handbook on Environmental Costs schatte het Duitse Umweltbundesamt (UBA) de wereldwijde schade doorCO2eq-uitstoot uit Duitsland alleen al op 647 miljard euro in 2024, op voorwaarde dat de schade voor toekomstige generaties op dezelfde manier in rekening wordt gebracht als voor onze huidige generatie. [3]
De sociale kosten van koolstof (SCC) worden gebruikt om de schade te kwantificeren die broeikasgassen aan de maatschappij toebrengen. Dit is een economische schatting. Het kwantificeert de toekomstige economische schade veroorzaakt door een extra ton CO₂eq uitstoot. [4]
In haar huidige Handboek Milieukosten heeft de UBA een kostentarief berekend van € 990 voor de uitstoot van één tonCO2eq in 2025 als het welzijn van de huidige en toekomstige generaties even zwaar wordt gewogen. Als het welzijn van de huidige generaties zwaarder wordt gewogen dan dat van toekomstige generaties, is de waarde € 345 per ton CO₂eq in 2025.
De politiekeCO2-prijs
De huidige prijzen voor een tonCO2eq in Duitsland en overal elders in de wereld liggen momenteel ver onder de werkelijke schadekosten. Het idee om de verantwoordelijken voor elke tonCO2eq uitstoot te laten betalen is bedoeld om stimulansen te creëren om de uitstoot te verminderen. De manier waaropCO2-prijzen worden vastgesteld verschilt van land tot land. De EU gebruikt het emissiehandelssysteem (ETS 1) sinds januari 2005. Sindsdien moeten vervuilers van emissies uit de elektriciteitssector en de energie-intensieve industrie betalen. Sinds 2012 valt ook het intra-Europese luchtverkeer eronder en sinds 2024 ook het zeevervoer. Vanaf 2027 wordt in de EU een nieuw emissiehandelssysteem (ETS 2) ingevoerd, dat dan ook de emissies van de transport- en bouwsector zal omvatten.
In Duitsland kostte een tonCO2eq 55 euro in 2025. In 2024 was dat 45 euro per ton. Deze prijzen zijn vastgesteld door politici. Ze staan in geen verhouding tot de werkelijke schade die een tonCO2eq veroorzaakt. Vanaf 2027 zijn er geen vaste prijzen meer. In plaats daarvan wordt de prijs vrij op de markt bepaald via een nieuw EU-emissiehandelsmechanisme(ETS 2) — vergelijkbaar met de handel in aandelen op de beurs. Voor elke tonCO2eq die in de EU wordt geproduceerd, moet een certificaat worden gekocht. Er is echter maar een beperkt aantal certificaten beschikbaar: De EU heeft iets meer dan een miljard certificaten gereserveerd voor 2027. Een tekort zal daarom waarschijnlijk worden opgevangen door een grotere vraag. Modelberekeningen van het Instituut voor Energie-Economie van de Universiteit van Keulen (EWI) schatten de prijs per tonCO2eq voor het jaar 2035 op meer dan 200 euro. [5]
Impact op industrie en consumenten
De gevolgen van stijgendeCO2-prijzen zijn duidelijk en treffen zowel de industrie als elke eindgebruiker: alles wordt duurder. De EWI geeft hiervan een voorbeeld: In 2025 was de prijs van een tonCO2eq in de transport- en bouwsector €55/tCO2eq. Volgens de berekeningen van de EWI zal de prijs stijgen tot €120/tCO2eq in 2027 en €206/tCO2eq bereiken in 2035.
Voorbeeldontwikkelingen tot 2035:
- Stookolie: +50
- Aardgas: +32 %
- Brandstoffen: +26–27 %
De prijsstijging van de certificaten hangt echter af van hoeveel tonCO2 er daadwerkelijk wordt uitgestoten. Als de uitstoot daalt, is dat niet alleen goed voor het klimaat, maar ook voor je portemonnee. Want als de vraag naarCO2-certificaten daalt, daalt ook hun prijs.
Dat het emissiehandelssysteem (ETS 1) werkt, blijkt uit de daling van de uitstoot door de industrie, de luchtvaart en het zeevervoer, zoals het al vele jaren werkt. De uitstoot in deze sectoren is in de hele EU met 48 procent gedaald. Er is goede hoop dat het nieuwe ETS 2 emissiehandelssysteem, dat ook transport en gebouwen omvat, ook hier de hoeveelheid broeikasgassen zal verminderen.
Er moeten echter voldoende politieke instrumenten beschikbaar zijn zodat eindgebruikers het zich geleidelijk kunnen veroorloven om over te schakelen op klimaatvriendelijke alternatieven.
Conclusie
De werkelijke kosten van broeikasgasemissies zijn momenteel aanzienlijk hoger dan de CO₂-prijzen. Door de verdere ontwikkeling van de emissiehandel en de stijgende prijzen zal deze kloof echter steeds kleiner worden.
Voor bedrijven betekent dit dat emissies steeds meer een meetbare economische factor worden. Wie in een vroeg stadium transparantie creëert, kan de kosten beter beheren en risico’s beperken.
[1] https://www.umweltbundesamt.de/service/uba-fragen/wie-funktioniert-der-treibhauseffekt
[2] https://climate.ec.europa.eu/climate-change/consequences-climate-change_de
[4] https://19january2017snapshot.epa.gov/climatechange/social-cost-carbon-fact-sheet_.html
[5] www.ewi.uni-koeln.de/cms/wp-content/uploads/2025/04/EU-ETS2_Endbericht.pdf
